Moda
MaXhosa Paris'te: Bir Kıtanın İlk Resmi Adımı
Güney Afrikalı marka MaXhosa Africa, 28 Eylül'de FHCM takviminin resmi podyumuna çıkıyor. Kurucusu Laduma Ngxokolo, Xhosa beadwork geleneğinden damıttığı örme dilini Paris'e taşırken arkasında beş sezon birikim var.
Eylül sonunda Paris'te her şey yoğun ve hızlı akar. Bu kez 28 Eylül'de takvimin ilk günü, aşina olmayan bir isim var resmi listede: MaXhosa Africa. Güney Afrika'dan, Laduma Ngxokolo'nun on altı yılda inşa ettiği marka — ve Fédération de la Haute Couture et de la Mode takviminde, Güney Afrika'dan bugüne kadar resmi podyum davetine kavuşmuş ilk.
Bu rakamı küçümsemek kolay: 'ilk Afrika markası' lafı, medyanın sever gibi göründüğü, ancak çabuk tüketip geçtiği bir kategoridir. Ama MaXhosa'nın buradaki hikâyesi o etiketin çok daha altında duruyor. Ngxokolo, 2010'da East London'daki (Güney Afrika) Nelson Mandela Üniversitesi'nde örmeyi Xhosa geçiş seremonilerinden devirdi. Bugün ne yapıyor olduğu, o başlangıcın inatçı bir doğrusal devamı.
Xhosa Geometrisi, Endüstri Dili Olmadan
MaXhosa'nın örgü dili, Xhosa beadwork'ünün renkli geometrisini triko ve jakara dokuma yüzeylere çeviriyor. Bu çeviri bir illüstrasyon değil; kültürel bir referans da değil. Ngxokolo bu desenleri endüstri terimleriyle değil, bir ritüelin görsel mirasını taşıyan bir öğrencinin gözüyle okuyor. Fark bu. Bir marka, Afrikalı motifleri 'ekzotik' birer aksesuar gibi yapıştırdığında ortaya çıkan sahte küresellik diliyle MaXhosa'nın örgü geleneği arasında dağlar kadar mesafe var.
Beş Paris sezonu boyunca marka, resmi takvim dışında kendi yolunu açtı. Davetleri, basın ilgisi, Beyoncé ve Michelle Obama gibi isimlerin giymesi — bunlar MaXhosa'nın belirli bir eşiğe ulaştığını söylüyor ama asıl önemli olan şu: Ngxokolo bu tanınırlığı, markanın dilini değiştirerek kazanmadı.
Tanınmak için kendini değiştirmek zorunda kalmayan markalar, en nadir olanlar.
SIYI'KULTURE ve Skhothane Anı
Bu sezon koleksiyonun adı SIYI'KULTURE — Xhosa'da 'biz kültürüz' anlamına yaklaşan bir cümle. Ngxokolo podyumun sadece giysiyi değil, bir ritüeli de taşımasını istiyor. Duyduğuma göre gösteriye Güney Afrika sokak kültüründen skhothane geleneğiyle bağ kuran bir sahne dahil edilecek — skhothane, 90'larda ve 2000'lerde Güney Afrika'da genç erkeklerin yarışmalı biçimde dans ettiği, giyimi bir kimlik ifadesine dönüştürdüğü sokak kültürünün adı. Bunu Paris pistine taşımak, bir tercüme değil. Bir iddia.
Burada sormam gereken şey şu: MaXhosa, Paris'in bakışına uyum sağlayan bir marka mı oldu, yoksa Paris o bakışın bir kısmını değiştirmek zorunda mı kaldı? İkinci ihtimal, daha nadir ve daha ilgi çekici. Ngxokolo'nun beş sezon boyunca değişmeden sürdürdüğü bu dil, bana ikinci ihtimali düşündürüyor.
28 Eylül'de Paris pist fotoğrafları akarken, Türk ya da genel olarak Batı dışı tasarımcıların 'resmi takvim' kavramıyla ilişkisini yeniden düşüneceğim. MaXhosa'nın bu adımını yalnızca Güney Afrika'nın değil, modanın coğrafi dilinin de meselesi olarak okumak gerekiyor.