Yat & Denizcilik
Vendée Globe'un Mirası: Charlie Dalin'in 64 Günü ve IMOCA Foil'inin Anlattıkları
64 gün 19 saat 22 dakika. Rekor kırıldı, deniz yenilmedi.
14 Ocak 2025 sabahı, Charlie Dalin'in Macif Santé Prévoyance'ı Les Sables-d'Olonne'un giriş şamandıralarını geçtiğinde saat 07:24 UTC'ydi. Kuzeyde gün henüz ağarmıyordu. Kıyıda on binlerce kişi bekliyordu; ama Dalin'in yüzünde kutlamadan çok bir tür doymuş sessizlik vardı — denizi bilen insanların kazandıklarında yaptıkları şey bu değil midir?
Sayılar şunu söylüyor: 10. edisyonun galibi 64 gün 19 saat 22 dakika 49 saniyede tamamladı turu. 2016'da Armel Le Cléac'h'ın koyduğu 74 günlük rekor — ki o zamanlar neredeyse mucizevi kabul edilmişti — bu sezon adeta sıradan bir başarı gibi geride kaldı. İkinci olan Yoann Richomme 65 gün 9 saat içinde bitirdi; üçüncü Sébastien Simon 65 gün 14 saat. Podiyumdaki üç adam, 2016 birincisinden daha hızlıydı.
Foil Nedir, Ne Değildir
Foil, IMOCA 60 teknesinin gövdesinden yan yana uzanan, su altında kalan kanat profilleridir. Tekne hız kazandıkça bu profiller yukarı kaldırma kuvveti üretir ve gövde kısmen su yüzeyinden yükselir — tam anlamıyla uçmaz, ama direncin büyük bölümü ortadan kalkar. Foil'li bir IMOCA aynı rüzgâr koşullarında keel-bottan yüzde 30-40 daha hızlı gidebilir.
Dalin'in kilit taktik kararı Hint Okyanusu'nda verildi. Büyük bir alçak basınç sistemi, 50-60 knot rüzgâr ve dev dalgalar öngörüyordu. Richomme sistemi kuzeyden dolaştı; Dalin ve Simon önünden geçti. Bu seçim 500 milden fazla avantaj yarattı. Ama bunu mümkün kılan teknoloji değil midir?
Bir tekneyi yelken yarışına soktuğunuzda denizle tartışmaya giriyorsunuz. Bu yarışta denizi okumak hâlâ birincil beceriydi — foil sadece fırsatın maliyetini düşürdü.
Ben bu sözü duyduğumda hem rahatladım hem de bir endişe taşıdım içimde. Rahatladım çünkü Dalin hâlâ denizin önünde konuşuyor — teknolojiyi bir iş ortağı olarak görüyor. Endişelendim çünkü bu söylemi gerçek anlamda içselleştiren kaç IMOCA skipperı var?
Rekabet mi, Teknik Silahlanma mı
Burada durup sormam gereken soru şu: Vendée Globe hâlâ bir 'denizcilik' yarışı mı, yoksa mühendislik bütçelerinin denizde yarışması mı? Cevap ikisi arasında salınıyor. Bir IMOCA 60'ın bugünkü inşa maliyeti 6 ila 8 milyon Euro arasında. Sponsorluk bütçeleri, teknik ekipler, shore team masrafları eklenince yarışın girişim sermayesine ihtiyaç duyduğu açık.
Yine de Richomme'nin Dalin ile adım adım kapıştığını izlemek, insan faktörünün henüz makineye tamamen devredilmediğini gösteriyor. Teknoloji şartı; ama kazanan yine adam. 64 gün süren bir kararlar zinciri, en iyi mühendisliği bile çürütebilir. Bunu hatırlamak gerekiyor.
Dalin'in ardından beşinci gün kesen Simon, altıncı günde giren Nicolas Lunven — bu tabloyu izlerken şunu düşündüm: gelecek Vendée Globe'da foil başka bir nesle atlamış olacak, süre 60 günün altına inmiş olabilir. Deniz küçülmüyor ama tekne hızlanıyor.