Gastronomi
Barolo 2021: Toprak Nihayet Konuşuyor
Bir neslin en tutarlı vintajı olarak adlandırılan 2021, Langhe'nin farklı komünlerini aynı yılın içinde birbirinden net biçimde ayırt ediyor — bu, iyi bir yılın değil, derin bir toprağın işaretidir.
Bir Barolo şişesinin önünde otururken çoğu zaman doğru soruyu sormayız. 'İyi mi?' değil, 'Nerede yetişti?' diye sormak gerekir. Çünkü Nebbiolo, şarap dünyasının en dürüst üzümlerinden biridir — manipülasyona direnir, cellatın ekstra meşesine itiraz eder, vinifikasyon numarasıyla örtülmeyi reddeder. Toprağın ne söylediğini doğrudan söyler.
2021 vintajı Langhe'de tam da bu yüzden özeldir. Kışın biriktirdiği su rezervleri ilkbaharı dengeli tuttu; büyüme mevsiminde çoğunlukla kuru seyreden hava, üzümün özünde hem sert bir tanen omurgası hem de alışılmadık biçimde yüksek bir asitlik bıraktı. Barolo'da asitlik ile tanen birlikte yükseldiğinde ortaya iki şey çıkabilir: ya kavga ya da armoni. 2021 armoni tarafına düştü.
Üç komün, üç farklı dil
Barolo appellation'ının içinde en az üç ayrı toprak gerçekliği var. Serralunga d'Alba, kireç taşı ve Helvetiyen marnların hâkimiyetindedir; bu toprak sertlik ister, tanen iskeletini yıllar içinde ertelenmiş bir hediye gibi açar. La Morra ise killi, daha yumuşak yapıdadır — aynı Nebbiolo, burada çiçek aromasını öne alır, tanen baskısını geri çeker. Castiglione Falletto ortada bir yerde durur: kum katkısı rengi açar, meyve tonunu öne çıkarır.
2021 bu ayrımı olağanüstü netlikte ortaya koydu. Massolino'nun Serralunga parselleri o bildik gerginliği —güç ve asit, kaba bir ipek gibi gerilmiş— kuşkuya yer bırakmadan taşıdı. Aynı yılın La Morra yorumları ise viola ve kuru gül yapraklarının petallerini andıran açılışlarla konuştu; tanen var ama çöreklenmiş değil, yayılmış. Vietti'nin Castiglione Falletto şişelerinde kırmızı kiraz ve kuru baharat neredeyse el uzatılabilir bir mesafede duruyordu.
Jancis Robinson ofisi Serralunga'yı 'vintajın kalbi' olarak nitelendirdi. Decanter ise daha geniş bir tanım koydu ortaya: 'Modern bir kriter.' Ben bu ikinci tanımda küçük bir sakınca görüyorum — 'modern' kelimesi kolay kullanılır ve çabuk yorulur. Asıl olan şu: 2021, Barolo'nun en bölgeye özgü konuştuğu yıllardan biri oldu; bu, teknik bir başarıdan çok coğrafyanın kazandığı bir yıl.
Bir vintajı 'neslin en iyisi' yapmak için büyük bir hasat gerekmez; toprağın her parselde ayrı sesini kesmeden bırakması yeterlidir.
Sabır meselesi
2021 normalleri —komün adıyla gelen, tek parsel belirtmeyen şişeler— şu anda içilebilir bir noktada, ama asıl güzelliklerini henüz vermiyorlar. Üzüm yılın içinde olgunlaşmanın iki farklı hızını yaşadı: erken dönem yavaştı, yaz sonu hızlandı. Bu asimetri şarapta katmanlı bir yapı bıraktı; birinci katman şimdiden açık, ama altta birkaç kat daha var.
Tek parsel şişeler —özellikle Serralunga'dan gelenler— on yıl daha beklenmek için var. Giovanni Rosso'nun Vigna Rionda'sı, Giacomo Conterno'nun Cascina Francia'sı bu kategorinin en dikkat çekici isimleri. Ama bir sürpriz de La Morra'dan gelebilir: o komünün 2021'leri daha çabuk açılabilir, daha erken bir zevk sunabilir — bu da uzun süre bekleme imkânı olmayanlar için iyi bir haber.
Türkiye'de Barolo'nun hâlâ büyük ölçüde özel koleksiyoncuların alanında kaldığını biliyorum. Ama bu vintaj, yeni bir okuyucuya da cazip gelebilecek bir kapı açıyor: giriş seviyesi şişeler bile 2021'de o toprak netliğini taşıyor. Bir şarabı 'yerinden bilmek' ne demektir sorusunu sormaya başlamak için, bu şişeler iyi bir başlangıç noktası olabilir.
Şarap eleştirmenlerinin 95 puan üzerinden konuştuğu yıllarda, ben hâlâ kadehte ne gördüğümü sormayı tercih ederim. 2021 Barolo'da gördüğüm şu: Serralunga'nın kireçtaşından çıkan o ince tozlu tanen dokusu, La Morra'nın çiçekli yumuşaklığıyla aynı takvim yılında bu kadar berrak konuşabiliyor. Bu, puan değil, coğrafya meselesidir.