Mücevher & Saat
Bir Cache'in İçinden: Van Cleef & Arpels'in Arizona Turquazı ve 800 Saatin Hesabı
Lueur d'été neklasının 39 küresi, 10'dan 23 milimetreye uzanan boyut skalasıyla mercan ve lapis lazuli arasında asılı duruyor — ama bu koleksiyonun asıl hikâyesi taşın kendisinde başlıyor.
Van Cleef & Arpels'in Perles d'été hikâyesini anlamak için önce bir cache'den söz etmek gerekiyor. Birkaç yıl önce maison, yüksek kaliteli Arizona turquazının nadiren rastlanan bir stoğuna ulaştı — bu tür birikimlerin ne kadar nadir oluştuğunu ve bir kez tükendiğinde aynısının neden bir daha gelmeyeceğini bilen kuyumcuların kelime seçimi cache'tir, 'stok' değil. Çünkü burada söz konusu olan, belirli bir renk derinliğine, düşük poroziteye ve krom-bakır dengesine sahip taşların belirli bir maden yatağından, belirli bir dönemde çıkarılmış olmasıdır.
12 parçadan oluşan Perles d'été, bu taşların yüzeye çıktığı yerdir. Koleksiyonun adı yaz incilerini çağrıştırıyor — ve Van Cleef bunu kasıtlı olarak seçti. 1920'lerin Riviera ikliminde maison zaten turquazla çalışıyordu; o dönemin plaj takıları, turquazı altınla buluşturan gadroon tekniğiyle işlenmiş bileklikler ve kolyelerdi. 1940'lara gelindiğinde aynı teknik küçük kadrolardan büyük hacimlere taşınmıştı. Perles d'été bu süreklilikten besleniyor, ama taşın kökeni farklı bir muhakeme gerektiriyor.
Arizona'nın İki Yatak Hikâyesi
Arizona turquazı, Kingman ve Sleeping Beauty yataklarıyla uzun süredir Amerikan kuyumculuğunun kalbinde yer alır. Sleeping Beauty madeni 2012'de kapandı; o tarihten bu yana o yatağa özgü saf, gökyüzü mavisi turquaz artık piyasaya yeni malzeme olarak girmiyor. Kingman'dan çıkan taşlar ise daha karmaşık bir damar örüntüsüne ve daha geniş renk aralığına sahip. Van Cleef'in bu cache'te tam olarak hangi yatakların taşlarının bulunduğunu açıklamıyor; ama 'Arizona kökenli' ibaresi, turquazın mineral kimliğini bilen alıcıya gerçek bir anlam taşıyor.
Brume de turquoise kolye, koleksiyonun en emek-yoğun parçası. 19 altın kertikli turquaz, elmas ve safirlerle bezenmiş ayrılabilir bir madalyon sarkıtla tamamlanıyor; bu tekil parça 800 saati aşan atölye çalışmasının ürünü. 800 saat diyorsunuz ve bu rakam soyut kalıyor. Şöyle somutlaştırayım: yılın 250 iş günü sayarsanız, bir ustanın tam mesai çalışması bu kolye için yaklaşık dört aylık emeğe denk düşüyor. Taşların renk uyumunu sağlamak — turquazda matriks yani damar örüntüsünün eşleşmesi, boyut ve ton tutarlılığı — işçiliğin önemli bir bölümünü oluşturuyor.
Turquaz, tarihin büyük bölümünde pırlantadan önce gelirdi. Antik Mısır'dan Tibet'e, Azteklerden Osmanlı'ya — bu taşın coğrafyası, beyaz taşın piyasa egemenliğinden çok daha geniş.
Lueur d'été kolye ise farklı bir meselenin taşıyıcısı. 39 küre, 10 milimetreden 23 milimetreye uzanan bir boyut skalasında dizilmiş; aralarına lapis lazuli ve mercan kürecikler serpiştiriliyor. Kolye iki kısa kolye olarak da kullanılabiliyor. Bu tür dönüştürülebilir tasarım, Van Cleef'in 1960'lardan bu yana kullandığı bir dil. Ama burada önce malzemenin kendisini okumak gerekiyor: lapis lazuli, mercan ve turquaz, Batı'nın ince mücevher tarihinde pek az bir arada görülen üçlü. Bunu art deco dönemine ya da Mısır Canlanması akımlarına bağlamadan yazmak mümkün değil.
Koleksiyonun 12 parçayla sınırlı tutulması, cache meselesini dolaylı olarak doğruluyor. High jewelry'de bir maison 250 parçalık koleksiyon yaparken bir diğeri 12'yle çıktığında, ikinci seçim çoğunlukla taşın gerçek kıtlığından geliyor. Van Cleef'in provenance konusunda kamuoyuna açıkladığı, 'yıllar önce elde edilen, yüksek kaliteli turquazın nadir bir stoğu' ifadesinden ibaret. Bu tam olarak bir cache tanımı.