Garajda Uyutulan Araba: Aylarca Durmadan Önce ve Sonra Yapılacaklar

Bir arabayı bozan şey çoğu zaman yol değil, hareketsizliktir. Kışlık lastikleri takıp yazlık coupe'yi garajın dibine çeken, işi yurt dışına uzayınca aracını apartman otoparkında unutan, hafta sonu klasiğini sandıklayan herkes aynı yanılgıyı paylaşır: motoru susturup kapıyı kilitlemek, bakımı durdurmak değildir. Akü kendi kendine boşalır, lastik bastığı yerde çöker, depodaki benzin yavaşça reçineye döner. Üç ay sonra dönen kişi, marşa basıp hiçbir şey olmamasını bekler. Olmaz.

İyi haber şu: bu hasarların neredeyse tamamı önlenebilir, üstelik atölye değil bir öğleden sonra ister. Mesele aracı durdurmadan önce birkaç doğru adımı atmak, bir de döndüğünüzde sabırsızlanmamaktır. Aşağıdaki rehber, haftalarca ya da aylarca yerinden kalkmayacak bir otomobili nasıl yatıracağınızı ve nasıl uyandıracağınızı sırasıyla anlatıyor.

Aküyü ya sökün ya bağlı tutun

Otomobil dururken bile elektrik harcar. Alarm, anahtarsız giriş modülü, saat, hafıza koltukları; kontak kapalıyken bile arkadan arkaya akü çeken ne kadar tüketici varsa hepsi günbegün şarjı yer. Otuz günü aşan duruşlarda akünün boşalması beklenen sonuçtur, kötü şanssızlık değil. Tamamen boşalıp donduğu bir kış sabahında ise akü çoğu zaman geri dönmez; yenisini almak gerekir.

İki yol var. Birincisi, eksi (negatif) kutup başını sökmek. Anahtarla somunu gevşetip kabloyu ayırırsanız arka planda çalışan bütün o tüketiciler devreden çıkar, akü kendi haline kalır. Bu yöntem bedava ve etkilidir; karşılığında saat, radyo hafızası ve bazı araçlarda kapı kodları sıfırlanır. İkinci yol, akü şarj koruyucu, yani trickle charger ya da maintainer denen küçük cihaz. Sıradan bir şarj aletinden farkı, dolduğunda kendini kapatması, gerilim düştüğünde tekrar devreye girmesidir; aküyü tam doluya yakın bir noktada tutar, fazla şarjla kaynatmaz. Prizi olan kapalı bir garajınız varsa en rahat çözüm budur.

Lastikler bastığı yerde çöker

Araç hep aynı noktada dururken aracın ağırlığı lastiğin yere değen bölgesini ezer. Haftalar sürerse bu bölgede düz nokta oluşur; ilk hareket ettiğinizde direksiyonda ritmik bir titreşim, bir tıkırtı hissedersiniz. Soğukta lastik daha sert olduğundan kış aylarında bu daha çabuk yerleşir. Kısa duruşlarda iz çoğunlukla birkaç kilometre ısındıktan sonra kapanır; uzun ve soğuk duruşlarda kalıcı olabilir.

Basit önlem, lastikleri park öncesi üretici sınırının üst ucuna kadar şişirmektir; dolgun lastik kendi ağırlığı altında daha az çöker. Ayda bir basıncı kontrol edip tamamlayabiliyorsanız daha da iyi. Aylar süren bir saklama planlıyorsanız aracı kriko sehpalarına alıp tekerleri yerden kesmek, ağırlığı lastiklerden tümüyle almanın en temiz yoludur. Bir de zemin: aracı düz bir yere park edin, mümkünse betonun üstüne bir karton ya da tahta serin. Çıplak beton, lastikten nemi çeker ve zamanla yan duvarı yorar.

El frenini indirin, vitese ve takoza güvenin

Burası çoğu sürücünün şaşırdığı noktadır. El frenini aylarca çekili bırakmak iyi bir fikir değildir. Arka frenlerde balata ya da pabuç, sürekli baskı altında ve nemli ortamda diske veya kampanaya yapışabilir; pas, metali metale kaynatır. Bahar gelip aracı kurtarmaya kalktığınızda fren açılmaz, teker dönmez. En kötü senaryoda kablonun ya da kaliperin elden geçmesi gerekir.

Düz bir zeminde çözüm sade: el frenini indirin, manuel araçta birinci vitese ya da geri vitese takın, otomatikte P konumu zaten kilitler. Aracın kaymasını tekerleklerin önüne ve arkasına yerleştireceğiniz takozlarla (chock) engelleyin. Böylece fren mekanizmasına hiç yük binmez, paslanıp yapışacak bir temas kalmaz. Elektronik park freni olan yeni araçlarda durum biraz farklıdır; bu sistemlerde el freni indirilmeden park etmek her zaman önerilmez, aracın kullanım kılavuzundaki uzun süreli park notuna bakmak en doğrusudur.

Depoyu doldurun, yakıtı dondurun

Benzin bekledikçe bozulur. Aylar içinde uçucu bileşenleri buharlaşır, geriye fueli sistemde reçinemsi, yapışkan bir tortu bırakan ağır kısım kalır; bu tortu enjektörü, karbüratörlü araçlarda jikleyi tıkar. Üç ayı aşacak bir duruş planlıyorsanız iki şey yapın. Önce depoyu ağzına kadar doldurun: dolu depoda hava az kalır, hava az olunca içerideki nem yoğuşup metali paslandırmaz, yakıt da daha yavaş buharlaşır.

İkincisi yakıt stabilizatörü. Akaryakıt katkısı raflarında satılan bu sıvı, benzinin kimyasal yapısını koruyup tortulaşmayı geciktirir; çoğu ürün on iki aya kadar koruma vaat eder. Stabilizatörü depoya ekledikten sonra arabayı beş on kilometre sürün ki katkı yakıt sistemine, pompaya ve hatlara kadar dağılsın; sadece depoda durması işe yaramaz. Aynı sürüş, motoru çalışma sıcaklığına getirip içerideki nemi de atmaya yarar.

Yağı tazeleyin, nemi içeri almayın

Kullanılmış motor yağı, içinde yanma artığı asit ve nem taşır. Bu karışım aylarca motorun içinde beklerse parçaları yavaşça aşındırır. Uzun bir duruş öncesi yağ ve filtreyi yenilemek küçük bir masraf, büyük bir sigortadır; motor, temiz yağın koruyucu zarıyla bekler. Saklamadan hemen sonra değil, hemen önce yapın.

Nem, duran arabanın görünmez düşmanıdır. Kapalı bir mekânda araç örtüsü kullanacaksanız nefes alan, kumaş bir örtü seçin; plastik branda altında yoğuşan su, boyada leke ve pas yapar. İçeriye birkaç paket nem tutucu koyabilir, mümkünse aracı kuru ve havalanan bir yerde tutabilirsiniz. Egzozun ucunu bir bez parçasıyla gevşekçe tıkamak içeri kemirgen ve nem girmesini zorlaştırır; yalnız döndüğünüzde çıkarmayı unutmayın.

Uyandırma günü: acele etmeyin

Dönüş günü en az hazırlık kadar önemlidir. Marşa hemen yapışmadan önce bir tur etrafında dolaşın: egzozdaki bezi, takozları, varsa nem tutucuları toplayın. Lastik basınçlarına bakın, hepsi muhtemelen düşmüştür; üreticinin önerdiği değere tamamlayın. Sökmüşseniz aküyü geri bağlayın. Kaputun altına göz atın; kemirgenler kış boyunca kabloları kemirmiş olabilir.

İlk çalıştırmada aceleci olmayın. Motoru çalıştırıp birkaç dakika rölantide bırakın, yağın bütün kanallara dağılmasına izin verin. İlk birkaç yüz metrede yumuşak frenleyin; diskte ince bir pas tabakası oluşmuş olabilir, birkaç kontrollü frenle silinir. Direksiyonda hâlâ titreşim varsa lastiklerdeki düz nokta birkaç kilometre ısındıktan sonra kapanır, kapanmazsa lastikçiye uğramak gerekir. Doğru yatırılmış bir araba, döndüğünüzde sizi bekletmez; tek istediği, ona verdiğiniz birkaç saatlik özeni geri ödemektir.