Tate, Frida'nın Tablosu Yerine Frida'nın Efsanesini Sergiledi

Tate Modern'in giriş kapısından içeri adım atılınca karşıya çıkan ilk büyük görsel, Frida Kahlo'nun bir tablosu değil. Bir fotoğraf: dikenli kolye, mono kaş, ölü sineğin boyun çevresi. Nikola Lhoták'ın 1948 tarihli portresi. Bunun önemsiz bir şey olduğunu düşünmek mümkün — ama sergi boyunca bu dizilim hep sürecek. Kahlo'nun kendi tuvalleri, yüzde otuz altılık bir oran tutacak. Kalan alan şunu sunacak: ona benzemek isteyen sanatçılar, filmler, hayranlığın arkeolojisi, mercimek büyüklüğündeki tanrıça imgesi.

'Frida: The Making of an Icon' başlığı dürüst. Sergi, sanatçının kendisini değil sanatçıdan yapılan ikonu inceliyor. Bu zekice bir küratöryel tercih olabilirdi; Kahlo'nun imgesinin nasıl el değiştirdiğini, kimin için yeniden çerçevelendiğini, feminist ikon ile Etsy ürünü arasındaki mesafenin nasıl kapandığını izleyen bir araştırma sergi. Ama öyle değil. Sergi bu mesafeyi eleştirel bir gözle sormak yerine metalaşmış imgeyle birlikte akmayı tercih ediyor. Salma Hayek'in 2002 biyopik filminden çekimler var — bir Tate Modern salonunda, yani kurumun en pahalı metrekaresinde.

36 Tuval, 94 Yorum

Sayılar küçük ama net konuşuyor: 36 orijinal eser, 130 toplam iş. Kataloğun bile Tate tarihinin en fazla ön satış yapan sergisi olduğu duyuruluyor — 35.000 bilet, kapılar açılmadan. Bu rakamı duyan bir müzayede komisyoncusu 'demand yönetimi' derdim diyecektir. Peki bir küratör ne demelidir? Bu talep ne için geliyor, sorusu sorulmuyor görünüyor. Kahlo, yaşarken neredeyse hiç yurt dışı sergisi açamadı; 1939 Paris sergisi yarım kaldı, 1938 New York sergisi ise Diego Rivera'nın aura'sından zar zor ayrılabildi. Ölümünden bu yana geçen yetmiş iki yılda ne oldu da şimdi Tate'in tarihinin en popüler sergisine dönüştü?

Bu soruyu sormak istiyorsanız, sergi size araç veriyor — ama cevabı kendi yerine üstlenmiyor. Bir bölüm, Kahlo'nun imgesini biçimlendiren koleksiyoncuları ve müzayede evlerini ele alıyor. Diego Rivera'nın miras kontrolü, Dolores Olmedo'nun siyasi yaklaşımı, 1990'larda Sotheby's ve Christie's'in sahaya girişiyle birlikte fiyatların nasıl sıçradığı... Burada bir şey var. Ama bu bölüm bilgi aktarıyor, itiraz etmiyor. Belgeleme ile eleştiri arasındaki mesafe yeterince kapatılmamış.

Bedeni Kimin Elinde

Kahlo'nun işinin çekirdeği beden: kırık omurga, kan, korset, düşük. Kendi bedenini hem konu hem de boyama aracı olarak kullandı, on dört operasyon geçirdi, çocuk doğuramadığı için otoportrelerinde taşımaya devam etti. Bu beden şimdi ne oluyor? Frieze'in sert bir biçimde sorduğu üzere: Tate'in hangi salonunda o bedeni gerçekten gördünüz? Henry Ford Hastanesi (1932) var, Diego ve Ben (1949) var — ama yaranın etrafında örülen anlatı, yarayı giderek daha kolay görünür, daha az acıtan kılıyor. İkon olmanın bedeli bu: izleyicinin yüzünü değil, tanıma beklentisini karşılamak.

En Çok Satanın Sorumluluğu

Bir sergi 35.000 ön biletini kapılar açılmadan tüketiyorsa, bu kurumu ikincil sorumluluktan muaf kılmıyor — tam tersine birincil sorumluluk haline getiriyor. Kalabalık, küratöryel seçimi özür dilettirmiyor; o seçimin ağırlığını artırıyor. Tate Modern son yıllarda Tracey Emin, Ana Mendieta ve şimdi Frida Kahlo ile kadın sanatçılara odaklanan bir program yürütüyor — bu tercih yerinde. Ama ikonlaşmayı sorgulamak yerine ikonlaşmanın içinde sergi düzenlemek, kadın sanatçının bedenini tekrar kalabalığın beklentisine sunmak demek olabilir. Kahlo'nun yazdığı günlükler sergilenmiyor; ağrı kayıtları, politika notları, Troçki ve Rivera ile arasındaki zihniyet çatışmaları yok. Neyin içeride, neyin dışarıda bırakıldığı, her zaman küratöryel bir ifadedir.

'Frida: The Making of an Icon' 3 Ocak 2027'ye kadar Tate Modern'de. Gidilmeli — ama mutat bir beklentiyle değil. İkon ile sanatçı arasındaki bu soruyu yanınıza alarak girin. Cevabı sergi vermeyecek; onu siz kuracaksınız, umarım.