Sanat & Müzayede
Mezbahada Rebetika: Nari Ward Hydra'da Göçü Madde Yapıyor
DESTE Vakfı'nın Hydra Mezbahası'nda Nari Ward'ın 'Until That Day' enstalasyonu, Haile Selassie'nin 1963 BM konuşmasından Bob Marley'e, Afro-Yunan rebetikasından atılmış malzemeye uzanan bir katman mimarisi kuruyor.
23 Haziran'da Hydra'ya çıkanlar bilir: mezbahaya giden yol dar, kayalık kıyıya sarılmış ve motorlu araçtan muaf bu adada ayak seslerinizin yankısından başka bir ses yok. DESTE Vakfı'nın Project Space'i olan Slaughterhouse — kelimesi kelimesine bir eski mezbaha — bu mekânsal kısıtlamanın içinde her yaz yeni bir sanatçıya katman açıyor. 2026'da bu katmanı Jamaika doğumlu, New York'ta çalışan Nari Ward kuruyor.
'Until That Day' başlığı Haile Selassie'nin 1963 tarihli BM konuşmasından geliyor; o konuşmayı Bob Marley sonradan 'War' şarkısına dönüştürdü. Ward bu referansı salt nostalji olarak değil, Yunanistan'daki Afrika kökenli topluluğun 20. ve 21. yüzyıl gerçekliğine uzanan bir bağ olarak kullanıyor. Enstalasyon on yeni eserden oluşuyor; Ward'ın imzası olan atılmış ve bulunmuş malzeme burada da işliyor — ama bu kez toplanan nesneler yalnızca Ward'ın Harlem mahallesinden değil.
Bulunmuş Nesne, Bulunmuş Ses
Ward, sergi için Afro-Yunan müzisyenlerle çalıştı. Aralarında rebetika geleneğinin sesini taşıyan Aggelos Aggelou var. Rebetika, bir zamanlar marjinal ve yasadışı sayılmış bir müzik formu — Osmanlı dönemi mültecilerinin, iskân edilemeyenlerin, şehrin dış kenarlarına itilmişlerin sesi. Şimdi Yunanistan'ın Afrika kökenli topluluğunun varlığına, o topluluğun Yunan müzik geleneğiyle kesişimine dönüşüyor. Bu birleşim, Ward'ın kavramsal yapısını taşıdığı yerde çalışıyor: rebetika zaten bir göç müziğidir; Ward onu bir göç tartışmasına iade ediyor.
Mekânın kendisi de argümanın parçası. Mezbaha, bölgede yüzyıllardır bulunan ama nadiren görünür kılınan emek bedenlerinin tarihini taşıyor. Ward bu mirasın üstüne çalışıyor; nesneleri ve sesleri mekânla çatıştırıyor değil, mekânın içine açıyor. Sonuç, her sanat fuarının köşesine koyulabilecek temiz bir kavramsal nesne değil: gerçekten o adada, o binanın duvarlarında soluk aldığında anlam kazanan bir iş.
Rebetika zaten bir göç müziğidir. Ward onu bir göç tartışmasına iade ediyor.
Dakis Joannou'nun Mevsimi
DESTE'nin yaz programı her sezon iki merkezde açılıyor: Hydra ve Atina. 2026'da Atina ayağında 'Gen X: Tales from the Forgotten Generation' başlıklı bir grup sergisi var. Bu iki eksen bir arada okunduğunda, Dakis Joannou'nun koleksiyonunun küratöryel ağırlığı netleşiyor: Hydra minimal ve odaklı kalıyor — tek sanatçı, yeni iş, belirli bir bağlam — Atina ise daha geniş tarihsel perspektif deniyor.
Ward'ın işini bienal yorgunluğunun gölgesinde değerlendirmek doğru olur. 61. Venedik Bienali hâlâ sürüyor; küratöryel tartışmalar, jüri kararının anlaşmazlıkları Temmuz'dan bu yana medyada yer tutuyor. Bu gürültünün içinde bir adanın eski mezbahasında ses ve bulunmuş nesnelerle kurulan bir iş, çevre koşullandırmasına daha az muhtaç. Ward'ın işi, Venedik'te 'göç' başlığıyla kümelenmiş pek çok pürüzsüz pavyonla yan yana konduğunda farkı ortaya çıkıyor: bulunmuş malzeme, göçü temsil etmiyor; taşıyor.
'Until That Day', 31 Ekim'e kadar Hydra'da ziyarete açık. Giriş ücretsiz. Adaya yalnızca tekneyle ulaşılıyor; Atina Pire limanından yaklaşık iki saatlik yolculuk. Bu erişim kısıtı kasıtlı mı değil mi bilmiyorum — ama mekâna ulaşmanın kendisi bir ücrete dönüştüğü bu yapıda 'ücretsiz giriş' notunun ayrı bir ironi taşıdığı kesin.