Sanat & Müzayede
Cao Fei'nin Müzesi: Yakın Gelecek Tanıklığı mı, Şimdinin Tükenmesi mi?
Kunstmuseum Basel | Gegenwart'ta açık olan Cao Fei retrospektifi, dijital kültür, sokak hafızası ve spekülatif gelecek arasında 30 yıllık üretimi bir 'şehir'e dönüştürüyor. Müze artık konteyner değil, programlanmış geçiş alanı.
Cao Fei'yi takip edenler için bir soru giderek netleşiyor: onun işleri geleceği hayal mı ediyor, yoksa şimdinin görünmez katmanlarını mı belgeliyor? 1978 doğumlu, Guangzhou'dan Beijing'e taşınmış bu sanatçı, Kunstmuseum Basel | Gegenwart'ta Testimonies to the Near Future adını taşıyan şimdiye kadarki en büyük Avrupa retrospektifini açtı. Küratörler Stephanie Seidel, Philipp Selzer ve Alice Wilke'in kurgusu, müzeyi bir şehir olarak tasarlamış: farklı bölgeler, farklı zaman katmanları, farklı gerçeklik rejimleri.
Utopya, Kimin Ütopyası?
Cao Fei'nin 2006 tarihli Whose Utopia videosu, Çin'deki fabrika emekçilerini çalışırken —ve çalışmıyorken, ama aynı mekânda hayal kurarken— kaydediyor. Bir kadın çalışma bantının önünde bale pozu alıyor. Bir adam gitar çalıyor. Ütopya soru olarak başlıkta duruyor, yanıt olarak değil. Sergiyi açan bu iş, Cao Fei'nin tutumunu da çerçeveliyor: spekülatif gelecek, işçinin bedenindeki anlık ütopyadan daha somut değil.
RMB City (2007'den bu yana devam ediyor) dijital bir kent ortamında sanal bir şehri harita olarak kullanıyor. Asia One (2018), lojistik depo robotlarıyla insan emekçisinin bedenini aynı hareket diline koyuyor. Cao Fei, dijitalleşme ve yapay zekanın sanat pratiği açısından yeni bir sorun olduğunu kabul etmiyor; onun için zaten içinde olduğumuz bir dünya.
Çin Sanatını 'Temsilcilik' Dışında Okumak
Batı sanat piyasasının 'Çinli sanatçı' beklentisi ekseninde okunduğunda Cao Fei'nin işleri daralıyor. Kendi ölçeğinde okunduğunda, dijital kültüre bakış açısının coğrafyayla sınırlı olmadığı görülüyor.
Türkiye sanat sahnesinden Lâl Ergin olarak baktığımda, buradaki asıl meseleyi şöyle çerçeveliyorum: Cao Fei, Batı kurumlarının 'Asya-Pasifik çeşitliliği' kutusuna yerleştirilmeden nasıl okunabilir? Cevap, işin Çin bağlamından değil evrensel dijital koşullardan beslenmesinde yatıyor. Hip Hop serisi (2003-), Guangzhou'nun sokak kültüründen başlıyor ama varışı küresel kapitalist hız anksiyetesinde. Cao Fei'yi tam olarak tarif eden bu aralık: yerel hafıza, evrensel kaygı.
Sergi bir müzeyi şehir gibi deneyimleme davetini ciddiye almayı hak ediyor. Art Basel haftasını Basel'de geçirenler için fuar salonu ile bu iki Kunstmuseum sergisi arasında kalmak, piyasanın içinde durarak ona mesafeyle bakmanın ender mümkün olduğu anlardan biri. Cao Fei: Testimonies to the Near Future, Kunstmuseum Basel | Gegenwart, 30 Mayıs – 11 Ekim 2026.