Sanat & Müzayede
Yapay Zekâ Telif Davasında Duruşma Tarihi Belli: Eylül 2026'da Sınav
Andersen v. Stability AI davası Eylül'de mahkeme aşamasına giriyor. Yüksek Mahkeme yapay zekâ telif başvurusunu reddetti. Sanatçıların hukuki zaferi ne anlama geliyor — sanat ne anlama geliyor?
Prompt yazmak, resim yapmak değil. Bu pozisyonumu değiştirmedim ve mahkeme kararları da değiştirmiyor bunu; ama kararların vardığı yer ilginç. ABD Yüksek Mahkemesi, Mart 2026'da yapay zekânın oluşturduğu işlerin telif koruması alamayacağını teyit etti — 'insan yazarlığı' koşulu aşılmaz. Bu, sanatın ne olduğuna dair kendi anladığım şeyden farklı bir gerekçeyle ulaşılmış, ama aynı sonuçtur.
Andersen v. Stability AI davası ise başka bir düzlemde işliyor. Sarah Andersen ve diğer sanatçıların 2023'te başlattığı toplu dava, LAION veri setini — internetten toplanmış 5 milyar görsel — kullanarak üretim yapan Stability AI, Midjourney ve DeviantArt'a yönelik. Buradaki soru telif değil, veri: bu görüntüler, öğretmek için kullanılmadan önce sanatçıların izni alınmadan toplandı.
Farklı İki Dava, Farklı İki Soru
Yüksek Mahkeme kararı ile Andersen davası aynı alanda görünse de farklı soruları yanıtlıyor. Birincisi: yapay zekâ üretiminin kendisi telif kapsamına girer mi? Yanıt: hayır, insan yoksa hak yok. İkincisi: yapay zekânın eğitim sürecindeki veri toplama yasadışı mı? Bu sorunun yanıtı Eylül'de duruşmayla netleşecek.
Getty Images davası İngiltere'de farklı bir seyir izledi: Stability AI, Kasım 2025'te UK Yüksek Mahkemesi'nden büyük ölçüde lehine çıktı; Getty ana telif iddialarını duruşma sırasında geri çekti. Bu, aynı anda birden fazla ülkede farklı sonuçlar doğurabilecek küresel bir hukuki kaosu işaret ediyor.
Sanat, bir insanın bir seçim yapması, o seçimin sorumluluğunu taşıması ve bunun bedelini ödemesidir.
Asıl Sorun Hukuki Değil
Mahkemeler ne karar verirse versin, sanat dünyasının bu soruyu kendi içinde yanıtlaması gerekiyor: yapay zekâyla üretilen görüntüler galeriye, müzeye, koleksiyona ait mi? Satın alma politikaları değişiyor mu? Küratörler bu işleri nasıl çerçeveleyecek?
Bu soruların büyük kurumlardan net yanıt beklediğim noktada bulunmuyorum. Kurumlar meseleyi genellikle 'araç olarak AI' ve 'sanat olarak AI' arasındaki muğlak ayrımda çözümsüz bırakıyor. Ama sanatçılar daha açık konuşuyor: verilerini izinsiz kullanan şirketlere karşı hukuki yola başvurmak, piyasadan değil, sanatçının kendi emeği üzerindeki egemenlik talebinden kaynaklanıyor. Bu talep meşru — ve Eylül duruşması, bu meşruiyetin ne kadar hukuki karşılık bulduğunu gösterecek.