Denis Côté Geri Döndü: Nobody's Violence ve Bir Yönetmenin Böbrekleri

Denis Côté'nin sinemasını tanımlamak için Kanada bağımsız sineması denmesi yeterli görünüyor ama bu yeterli değil. Côté, on yıldan uzun süre böbrek hastalığıyla yaşayan, 2023'te nakil geçiren ve bu süreçte film çekmeyi bırakmayan bir yönetmen. Hastalık onu yavaşlatmadı — ama filmlerinin beden ile şiddet, zayıflık ile irade arasındaki gerilime olan ilgisini daha keskin hale getirdi.

Nobody's Violence, onun 17. filmi. Locarno'nun Ana Yarışması'nda dünya prömiyerini yapacak. Hikâye şu: Mira adında yalnız bir kadın, gizemli bir örgüt adına gezici ötanazi hizmetleri sunuyor. Ölmek isteyenlere ulaşıyor, onlarla kısaca bir araya geliyor, işini yapıyor ve devam ediyor. Ta ki ormanın derinliklerinde iki serbest ruhlu hedonistle — Madeleine ve Ludo — karşılaşana dek. Bu karşılaşma Mira'yı durduruyor; kendi hayatının ve verdiği ölümlerin ağırlığıyla yüzleşmek zorunda kalıyor.

Corriveau: Rol Değil, Sistem

Côté bu filmde yine oyuncusu Larissa Corriveau ile çalışıyor. Social Hygiene, That Kind of Summer, Mademoiselle Kenopsia — Corriveau'nun Côté filmografisinde edindiği yer artık bir kariyer değil, bir sistem. Yönetmen onun yüzünü, bedenini ve sesini kendi sinema dilinin bir parçası olarak kullanıyor; oyuncuyu rol için seçmiyor, rolü oyuncuya göre şekillendiriyor. Bu Bresson'ın 'model' anlayışından tamamen farklı: Côté, Corriveau'yu dönüştürmüyor, onu olduğu gibi çerçevenin içine yerleştiriyor.

Devlet Çerçeve Dışında, Ama Var

Côté'nin filmlerinde devlet her zaman çerçeve dışındadır ama varlığı ağır basar. Nobody's Violence'da da böyle: bu gizemli örgüt ne? Yasal mı, yasadışı mı, yoksa yeterince gri bir alanda mı faaliyet gösteriyor ki devlet umursamıyor? Côté bu soruları yanıtlamıyor — distopya olarak tanımlanan bu dünya, aslında tanımlı bir karanlık gelecek değil, hâlâ var olduğumuzu hissettiğimiz bir bugünün biraz yamultulmuş hali. Bu yamultma onun sinema dilinin merkezinde duruyor.

Filmin orijinal Fransızca başlığı Violence du corps de l'autre — Ötekinin Bedenine Yönelik Şiddet. İngilizce başlık biraz yumuşatıyor bunu. Ama Fransızca başlık meselenin özüne daha yakın: kimin bedeni, kimin şiddeti, kimin rızası. Mira bu soruları kendisi sormaya başlayınca işinin dayanılmaz ağırlığını hissetmeye başlıyor. Orman, bu ağırlıktan kaçışın değil, onunla yüzleşmenin mekânı oluyor.

Biyografik bağlamı göz ardı etmek mümkün değil. Denis Côté on yılı aşkın süredir kendi bedeninin kendisine ihanetini yaşıyordu. Nakil, fiziksel anlamda bir 'ötekinin bedeni' meselesi. Bunu Nobody's Violence'ın doğrudan bir yansıması olarak okumak fazla kolay — ama bu meselenin Côté'nin senaryoya, Mira'nın soruğuna, ötekinin bedenine duyulan hem kaygı hem ilgiye nasıl sızdığını merak etmemek de imkânsız. İyi sinema bu tür örtüşmeleri davet eder; biyografiyi kanıt olarak kullanmak değil, metnin içindeki gerilimi derinleştirmenin bir yolu olarak.

Locarno bu yıl güçlü bir yarışma kurdu. Nobody's Violence bu arada ne yapacak? Côté'nin Locarno geçmişi temkinli bir ilgi gördü; asla görmezden gelinmedi ama hiç merkezde de tutulmadı. Belki bu sefer, döneminin ve biyografisinin ağırlığıyla, kamera nihayet ona hak ettiği yeri verir. Ağustos ortasında Locarno'dan gelecek haberler bu soruyu yanıtlayacak.